İşten çıkarılmada arabuluculuk: süreler ve ilk adımlar

İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte gündeme gelen uyuşmazlıklarda, doğrudan dava açmak çoğu durumda mümkün değildir. 1 Ocak 2018’den bu yana yürürlükte olan 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, belirli uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmayı dava şartı hâline getirmiştir.

Hangi uyuşmazlıklar kapsamda?

Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleri bu kapsamdadır. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti gibi talepler tipik örneklerdir. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ise bu zorunluluğun dışında bırakılmıştır.

İşe iade için bir aylık süre

İş güvencesi kapsamındaki bir işçi, feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını düşünüyorsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması, talebin esasının incelenmesini engelleyebilir.

Arabuluculuk görüşmeleri anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.

Alacak talepleri ve zamanaşımı

Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve yıllık izin ücretine ilişkin talepler, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Arabulucuya başvuru, başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımını durdurur.

Görüşmeye hazırlık

Arabuluculuk, tarafların kendi iradeleriyle anlaşmaya varabildiği bir süreçtir; arabulucu karar vermez. Bu nedenle görüşmeye hazırlıklı gitmek önemlidir:

• İş sözleşmesi, bordrolar ve banka hesap dökümleri
• Fesih bildirimi ve tebliğ tarihini gösteren belge
• Fazla çalışma veya izinlerle ilgili kayıtlar ve yazışmalar

Anlaşma sağlanırsa düzenlenen anlaşma belgesi, kanunda öngörülen şartlarla ilam niteliğinde belge sayılır; bu nedenle anlaşma metninin içeriği dikkatle değerlendirilmelidir.